De meeste Friese wateren bevinden zich in het zuidwestelijke deel van Fryslân, zoals de Friezen hun provincie zelf noemen. Zeg maar in het gebied tussen Workum in het westen, Sneek in het midden en Lemmer in het zuiden. Daarbuiten bevinden zich ook prachtige vaargebieden, maar de mogelijkheden zijn zo groot dat we een keuze moeten maken. In dit gebied liggen ook een paar prachtige, typisch Friese plaatsen met een roemrucht maritiem verleden. Behalve Workum en Sneek, zijn dat ondermeer Stavoren, Hindeloopen, Heeg, Woudsend, Sloten, IJlst en Lemmer. Stuk voor stuk plaatsen waar van alles te beleven valt en die een uitstekende uitvalsbasis vormen voor prachtige vaartochten, wandelingen en fietstochten.

 

Langs de IJsselmeerkust

We beginnen onze tocht in Stavoren, in de uiterste zuidwestpunt van Friesland. Stavoren is de oudste van de Friese Elf Steden, bekend van de barre schaatstocht waar Friesland beroemd om is. Het stadje was ooit een bloeiende Hanzestad met handel op de Oostzee en Engeland. Helaas verzandde de haven in de 15^e eeuw en kwam er een einde aan een welvarende periode. Tegenwoordig bestaat de plaats bij de gratie van de watersport. Het is de toegangspoort vanaf het IJsselmeer naar het Friese achterland. De oude spoorhaven ligt ’s zomers vol met prachtig gerestaureerde klippers, botters en tjalken. Een lust voor het oog.

 

Vanuit Stavoren maken we een uitstapje naar Hindeloopen, dat eveneens aan het IJsselmeer ligt. Je kunt er met de boot naartoe, maar wandelen of fietsen langs de IJsselmeerkust kan ook. Het eerste dat opvalt bij het naderen van het stadje is de scheve Westertoren uit 1593. Deze heeft ooit als vuurbaak dienst gedaan. Dichterbij gekomen valt het 17^e-eeuwse sluishuis met de houten klokkentoren op.

Een wandeling door het stadje brengt u over smalle grachtjes, houten bruggetjes, langs kleine vissershuisjes en grote kapiteinshuizen. Hindeloopen staat bekend om haar specifieke schilderwerk van meubelen. In het museum ‘Hidde Nyland’, dat in het uit 1683 stammende stadhuis is gehuisvest, kunt u dit uitgebreid bewonderen. Schaatsliefhebbers moeten beslist het ‘Eerste Schaatsmuseum’ bezoeken.

 

Jopie Huismanmuseum

Vanaf Hindeloopen is het maar een klein stukje naar Workum. Het stadsbeeld wordt overheerst door de Grote- of Sint-Gertrudiskerk. De toren staat los van de rest van het gebouw, omdat de kerk nooit is afgebouwd. In het centrum van dit stadje staan prachtige historische panden. In een enkele daarvan zit een restaurant, waar u heerlijk kunt eten. In het centrum vindt u ondermeer ‘De Waag’ met het museum ‘Warkums Erfskip’. Hier ziet u allerhande scheepvaartattributen en het bekende Workummer aardewerk. Loop ook even naar de Noard, waar zich het beroemde Jopie Huismanmuseum bevindt. De schilderijen van deze autodidactische schilder tonen het alledaagse leven van de arme Workummer uit het recente verleden, zoals versleten kledingsstukken, afgetrapte schoenen en verroeste spullen. Bezoekers komen van heinde en verre om deze unieke collectie te bewonderen.

Voor mensen met zout water in de aderen is een bezoek aan ‘Scheepswerf De Hoop’ een must. Hier worden nog steeds op ambachtelijke wijze traditionele houten zeilschepen gebouwd.

 

Naar de meren

Van Workum gaan we naar Heeg aan het Heegermeer. Als we dat met de boot doen, moeten we beslist even langs Gaastmeer langs. In dit kleine dorpje ademt u nog steeds de atmosfeer van het oude vissersbestaan.

Voor veel watersporters is Heeg een begrip. Deze watersportplaats aan de noordoostkant van het Heegermeer trekt jaarlijks tienduizenden zeilers en motorbootvaarders. Veel van deze bezoekers zullen zich niet realiseren dat hier ook scheepsgeschiedenis werd geschreven. Heeg is namelijk ooit bekend geworden door de palingvaart vanuit de Oostzee naar Londen. Ook heeft er altijd scheepsbouw plaatsgevonden. Een overblijfsel daarvan is de rond- en platbodemwerf van Pier Piersma. Daar bevindt zich ook het houtbouwmuseum ‘De Helling’ met informatie over de plaatselijke scheepsbouw en een replica op ware grootte van een echte palingaak. Daar moet u zeker even gaan kijken.

 

We varen nu naar Woudsend. Kenmerkend zijn de twee molens, ‘De Jager’ en ’t Lam’. De uit 1719 stammende ‘De Jager’ is een houtzaagmolen. De achtkante houten bovenkruier is voor Nederlandse begrippen uiterst zeldzaam. In deze molen bevindt zich veel authentiek gesmeed gereedschap.

De geheel gerestaureerde korenmolen ’t Lam’ stamt uit 1625. Deze zogeheten monnikkorenmolen met stelling beschikt over twee koppels maalstenen. Van het koren wordt speciaal brood gebakken dat ook te koop is.

 

Via de Nauwe Wymerts en de Wijde Wymerts gaan we vervolgens naar IJlst. IJlst leent zich goed voor een prachtige wandeling. De oude grachtjes en de unieke oevertuintjes zijn een lust voor het oog. Tussen Sneek en IJlst staat houtzaagmolen ‘De Rat’. Deze molen dateert uit 1863 en stond oorspronkelijk in de Zaanstreek. In 1829 werd hij uit elkaar gehaald en in IJlst weer opgebouwd. De molen is nog ambachtelijk in bedrijf. Bezoek in IJlst ook het bijna acht eeuwen oude uurwerkenrestauratieatelier van Hans Visser. U bent er van harte welkom.

 

Watersportcentrum Sneek

Als u over de Geeuw Sneek binnenvaart komt u bij de waterpoort, hét symbool van deze watersportstad bij uitstek. De uit 1613 stammende poort is het enig overgebleven exemplaar van de oorspronkelijk zestien land- en waterpoorten die de stad omringden. In Sneek vinden jaarlijks de prijsuitreiking van het traditionele Skûtsjesilen en de gezellige, drukke Sneekweek (begin augustus) plaats. In het scheepvaartmuseum kunt u een beeld krijgen van de Friese scheepvaart en scheepsbouw. Voor een kruik berenburg met daarop een koperen plaatje met de eigen scheepsnaam moet u bij de slijterij van Weduwe Joustra zijn. Een mooi verzamelobject en nog lekker ook.

 

Sloten is zowel vanuit Sneek, als vanuit Woudsend goed per boot te bereiken. Het staat met zijn 650 inwoners bekend als het kleinste stadje van Friesland. Het plaatsje heeft geleefd van de turfvaart en de handel en is nog volledig authentiek. De oude stadswallen, de twee tolpoorten, de prachtige hals- en trapgevels, de oude gaslantaarns in de 17^e-eeuwse straatjes, het is er allemaal nog. Het voormalige stadhuis is teruggebracht naar de oorspronkelijke inrichting van 1757 en herbergt nu een museum.

 

We eindigen onze tocht in Lemmer, waar we aan de haven op het terras van een welverdiend drankje en bij café-restaurant ‘De Wildeman’ van een eerlijke Friese hap genieten. Hier zitten we midden tussen de watersporters en kunnen we ‘verdrinken’ in de stoere vaarverhalen. Lemmer is voor de mensen uit het zuiden de poort van Friesland en biedt een prima uitvalsbasis voor verdere tochten per auto, fiets of boot. Van hieruit zijn ook de niet besproken vaarwateren en meren en de daaraan gelegen plaatsen goed te bereiken. Want Friesland doe je niet in een dag of een week. Als je het echte wilt ontdekken dan moet je er langer verblijven. Of nog eens terugkeren.

 

(KADER)

Bezienswaardigheden

Hindeloopen

- Museum Hidde Nyland, Dijkweg 3; tel. 0514 521420

- Eerste Friese Schaatsmuseum, Kleine Weide 1 – 3; tel. 0514 521683

Workum

- Warkums Erfskip, Merk 4; tel. 0515 543155

- Jopie Huismanmuseum, Noard 6; tel. 0515 543131

Heeg

- Houtbouwmuseum ‘De Helling’, It Eilân 6; tel. 0515 442558

Woudsend

- Molen ‘De Jager’, Ald Wyk 18, tel. 0513 413242

- Molen ’t Lam, Molestrjitte 4; niet toegankelijk

IJlst

- Houtzaagmolen ‘De Rat’, Sneekerpad 16; tel. 0515 532619

Sneek

- Fries Scheepvaartmuseum, Kleinzand 14; tel. 0515 414057

- Slijterij ‘Weduwe Joustra’, Kleinzand 32; tel. 0515 412912

Sloten

- Museum Stedhûs Sleat, Heerenwal 48; tel. 0514 531541

 

 

(KADER)

Verdere informatie

Algemene info: www.beleeffriesland.nl

                       www.frieslandholland.nl

Boot huren:      www.frieslandvakanties.nl

                       www.varendvakantiehuis.nl