Varen in en rond Berlijn
In de omgeving van Berlijn in de deelstaten Mecklenburg-Vorpommern en Brandenburg ligt een schitterend watersportgebied, dat nog volop in ontwikkeling is.
Vanuit Nederland is het een prachtige vaarbestemming. We spraken er over met Jaap Boersema, die er regelmatig als flottieljebegeleider komt.
“Nee geen uit de hand gelopen hobby, zoals sommigen misschien denken. Als kleinzoon van een Groninger kapitein op de kustvaart ben ik ‘erfelijk belast’. Ze zeggen ook wel: “Het zit vast in je genen.” Aan het woord is Jaap Boersema, parttime binnenschipper en sluiswachter en deskundige als het gaat om het varen op de wateren in en rond Berlijn. Hij komt daar jaarlijks als begeleider van een groep motorbootvaarders die, vaak met hun familie, een boot huren om het gebied onder deskundige leiding te verkennen. Hetzelfde doet hij overigens ook in Frankrijk en in Engeland, maar daarover een andere keer.
‘Ik ben pas sinds 1996 binnenschipper. Daarvoor verdiende ik m’n boterham (met beleg) als docent aardrijkskunde in het voortgezet onderwijs. Sindsdien vaar ik op alle mogelijke typen schepen: droge ladingschepen, tankers, duwstellen, cruiseschepen, rondvaartboten en diverse typen jachten en motorboten. Ik vind alles leuk.”
Voor de tochten rond Berlijn geeft Jaap de voorkeur aan een huurmotorboot van één van de verhuurders in het gebied. Berlijn kan natuurlijk ook met de eigen boot vanuit Nederland bezocht worden, maar om echt van die tocht te kunnen genieten moet je toch wel een paar maanden uittrekken. Prima voor mensen in de vut, met pensioen of met een sabbatical, maar het gewone werkvolk dat het met een paar weken vakantie per jaar moet doen, kan toch maar beter huren.
In het voetspoor van opa
Jaap: “Voor de vakanties geef ik er toch het meest de voorkeur aan om kleinere historische vaarwegen op te zoeken. Die in Nederland ken ik bijna allemaal. Over onze grenzen liggen nog onontdekte gebieden: Engeland, Frankrijk en het noordoosten van Duitsland.”
Voor de oorlog kwam Jaap’s moeder op deze wateren met de AMBULANT, de kleine kustvaarder van zijn grootvader. Onderweg van de Oostzee naar het Ruhrgebied werd vaak deze route binnendoor gekozen. “Op de achterkant van de kaarten, die mijn grootvader naar huis stuurde, valt te lezen waar de reis heen ging en wanneer er dan ook nog een datum op stond, was ik al helemaal gelukkig.
In 1998 ben ik voor het eerst in en rond Berlijn gaan varen met Paula. We huurden in Fürstenberg (Mecklenburg) een aardig bootje, waarmee we in 10 dagen heel wat hebben gevaren en gezien. Het is net als fietsen en wandelen: een lekker rustig tempo én je hoort zelfs de vogels nog fluiten.
Bij thuiskomst hebben we kennelijk zulke enthousiaste verhalen verteld, dat vrienden zeiden: Ik ga daar ook eens met je heen. Inmiddels ben ik er zeven keer geweest.”
Zeearenden, kraanvogels en bevers
Laten we bij Jaap aan boord stappen en een virtuele reis onzer zijn begeleiding maken.
Het eerste deel van de tocht gaat over meren en kanaaltjes, door het stroomgebied van de Havel. Reeën staan ons in de bosrand na te kijken, zeearenden en kraanvogels vliegen boven ons en in het water zwemmen bevers. Onvoorstelbaar mooi. Dichterbij Berlijn komen we op het Oder-Havelkanaal en het Finowkanaal. Dit laatste kanaal is lange tijd niet gebruikt, omdat het alternatief voor de twaalf sluisjes een schepenlift was. Maar na een opknapbeurt is het al weer een jaar of zes bevaarbaar en dan alleen in het seizoen, dat op 1 mei begint.
Wanneer we dit kanaaltje uitkomen, zitten we ineens tussen de beroepsvaart: veel kolen voor de centrales en oud ijzer voor de staalfabriek van Henningsdorf.
Bij de voormalige DDR-werf in Oderberg ligt nu een prima jachthaven, waar we al eens gastvrij zijn ontvangen. Op de oever een oud raderpassagiersschip, dat als scheepvaartmuseum wordt gebruikt.
We keren en varen nu in westelijke richting en laten ons door het Hebewerk van NiederFinow (de lift) in nog geen 10 minuten, 36 meter omhoog brengen.
Met Poolse en Duitse schepen varen we vervolgens langs Oraniënburg naar Berlijn.
In Berlijn aangekomen varen we eerst over de rivier de Spree in oostelijke richting naar Köpenick en gaan verder naar Klein Venetië (bij ons noemen ze Giethoorn ook zo). Het is onvoorstelbaar zoveel meren als er zijn in dit gebied. Wanneer we vervolgens naar Berlijn varen, komen we over de Langesee waar nog altijd wedstrijden worden geroeid. De meest bekende waren die van de Olympische spelen in 1936. We varen op grote afstand langs het Regattatraject en de tribune.
Afmeren in hartje Berlijn
Bij het gebouw van de Nederlandse ambassade schutten we af (naar beneden) in de Mühlendammsluis, die niet ver van de Nicolaïkerk ligt. Dan meren we af in het hart van Berlijn, bij de Friedrichstrasse, waar een jachtensteiger is. Je bent hier in tien minuten lopen bij de Reichstag en nog eens 5 minuten verder, bij de Brandenburger Tor. We brengen een hele dag door in deze wereldstad, waar zoveel (wereld)geschiedenis ligt. We mogen niet langer dan 24 uur op dezelfde plek liggen en verplaatsen ons daarom naar de Charlottenufer op een paar honderd meter vanaf het paleis Charlottenburg.
De volgende dag gaan we richting Spandau en de Wannsee. Ook deze namen roepen herinneringen op aan de Tweede Wereldoorlog. Voorbij Spandau verbreedt de Havel zich tot een langgerekt meer, waar het in de weekenden geweldig druk is. Wanneer we de Grünewaldtoren naderen wordt de bemanning onrustig. Het verhaal gaat dat je, alleen wanneer je dwars door de toren kunt kijken, een neut mag nemen. Gek genoeg ging het schip de vorige keer ‘spontaan’ een rondje varen.
Spionnen uitruil
Onze eindbestemming is Potsdam. Maar eerst zien we nog het Pauweneiland en over stuurboord de Heilandskirche. We varen we onder de ‘spionnen-ruil-brug’ door. Deze Glienickerbrücke kwam in beeld wanneer Oost en West spionnen met elkaar uitruilden. Potsdam heeft de allures van Versailles, met het prachtige paleis Sans Souci. Een bezoek aan de Hollandse wijk hoort ook bij onze wandeling door de stad. Het was Frederik de Grote (Frits), die graag Nederlanders als arbeiders (weg- en waterbouw) wilde hebben. Hij liet op voorhand een complete wijk met klokgeveltjes en zelfs een Nederlands schooltje bouwen. Op de terugweg doen we nog plaatsen aan als Templin, Himmelpfort en Lychen. Allemaal rustige plaatsjes in een natuurrijke omgeving. Wanneer het goed gaat met de planning liggen we de laatste nacht in Rheinsberg. De volgende ochtend vroeg varen we terug naar de Marina.
Aanbevolen restaurants langs het water:
§ Bij de uitvaart van sluis Strasen ligt het Restaurant "Zum Löwen", met
terras aan het water. (tel. 0049(0)39828-20285).
§ Berlijn bij ligplaats Charlottenufer: Russisch Specialiteitenrestaurant
"SAMOWAR", direkt bij de Charlottenbrug. (tel. 0049(0)30-3414154).
§ Rheinsberg: Café Restaurant SEEPAVILLON, prachtig gelegen aan het meer,
naast het slot. (tel 0049(0)33931-2514).
Aanbevolen aanlegplaatsen Berlijn:
§ Marina Lanke aan de Havel, even zuid van Spandau aan de Havel (westoever)
§ Wassersportzentrum Berlin, ligt aan de Spree in Köpenick. Er is een ALDI
op het terrein!
§ Meteen achter de Mühlendammschleuse (hartje stad) en de museumhaven ligt één
van de 14 gratis afmeergelegenheden in de stad Berlijn. (Max. 24 uur).
§ Verder aanbevolen: de ligplaatsen, Spandau, Charlottenufer en die tussen
station Friedrichstrasse en het Reichstaggebouw.
Overige overnachtingshavens:
§ Verenigingshaven Oraniënburg. Wanneer deze vol is, kan men langs de nieuwe
kade gaan liggen. Winkels op 5 minuten lopen
§ Marina Oderberg (voormalige DDR-werf) bij poolse grens. Enorm veel ruimte
én 's morgens warme broodjes uit het clubhuis.
§ Aan het Finowkanaal: jachthaventje "Alte Mühle" in Schorfheide.
Winkels in Eberswalde: bij de Heegermühleschleusse (twee sluizen verderop
in oostelijke richting)
§ Potsdam, jachthaven in de Neustädter Havelbucht bij de Breiten
Strasse. Ook al weer overal dichtbij: de winkels, Paleis SANS'SOUCI en de oude
binnenstad, met z'n Holländerviertel!.
Wilt u ook eens een boot huren in dit prachtige gebied, ga dan naar www.keis.nl
“Nee geen uit de hand gelopen hobby, zoals sommigen misschien denken. Als kleinzoon van een Groninger kapitein op de kustvaart ben ik ‘erfelijk belast’. Ze zeggen ook wel: “Het zit vast in je genen.” Aan het woord is Jaap Boersema, parttime binnenschipper en sluiswachter en deskundige als het gaat om het varen op de wateren in en rond Berlijn. Hij komt daar jaarlijks als begeleider van een groep motorbootvaarders die, vaak met hun familie, een boot huren om het gebied onder deskundige leiding te verkennen. Hetzelfde doet hij overigens ook in Frankrijk en in Engeland, maar daarover een andere keer.
‘Ik ben pas sinds 1996 binnenschipper. Daarvoor verdiende ik m’n boterham (met beleg) als docent aardrijkskunde in het voortgezet onderwijs. Sindsdien vaar ik op alle mogelijke typen schepen: droge ladingschepen, tankers, duwstellen, cruiseschepen, rondvaartboten en diverse typen jachten en motorboten. Ik vind alles leuk.”
Voor de tochten rond Berlijn geeft Jaap de voorkeur aan een huurmotorboot van één van de verhuurders in het gebied. Berlijn kan natuurlijk ook met de eigen boot vanuit Nederland bezocht worden, maar om echt van die tocht te kunnen genieten moet je toch wel een paar maanden uittrekken. Prima voor mensen in de vut, met pensioen of met een sabbatical, maar het gewone werkvolk dat het met een paar weken vakantie per jaar moet doen, kan toch maar beter huren.
In het voetspoor van opa
Jaap: “Voor de vakanties geef ik er toch het meest de voorkeur aan om kleinere historische vaarwegen op te zoeken. Die in Nederland ken ik bijna allemaal. Over onze grenzen liggen nog onontdekte gebieden: Engeland, Frankrijk en het noordoosten van Duitsland.”
Voor de oorlog kwam Jaap’s moeder op deze wateren met de AMBULANT, de kleine kustvaarder van zijn grootvader. Onderweg van de Oostzee naar het Ruhrgebied werd vaak deze route binnendoor gekozen. “Op de achterkant van de kaarten, die mijn grootvader naar huis stuurde, valt te lezen waar de reis heen ging en wanneer er dan ook nog een datum op stond, was ik al helemaal gelukkig.
In 1998 ben ik voor het eerst in en rond Berlijn gaan varen met Paula. We huurden in Fürstenberg (Mecklenburg) een aardig bootje, waarmee we in 10 dagen heel wat hebben gevaren en gezien. Het is net als fietsen en wandelen: een lekker rustig tempo én je hoort zelfs de vogels nog fluiten.
Bij thuiskomst hebben we kennelijk zulke enthousiaste verhalen verteld, dat vrienden zeiden: Ik ga daar ook eens met je heen. Inmiddels ben ik er zeven keer geweest.”
Zeearenden, kraanvogels en bevers
Laten we bij Jaap aan boord stappen en een virtuele reis onzer zijn begeleiding maken.
Het eerste deel van de tocht gaat over meren en kanaaltjes, door het stroomgebied van de Havel. Reeën staan ons in de bosrand na te kijken, zeearenden en kraanvogels vliegen boven ons en in het water zwemmen bevers. Onvoorstelbaar mooi. Dichterbij Berlijn komen we op het Oder-Havelkanaal en het Finowkanaal. Dit laatste kanaal is lange tijd niet gebruikt, omdat het alternatief voor de twaalf sluisjes een schepenlift was. Maar na een opknapbeurt is het al weer een jaar of zes bevaarbaar en dan alleen in het seizoen, dat op 1 mei begint.
Wanneer we dit kanaaltje uitkomen, zitten we ineens tussen de beroepsvaart: veel kolen voor de centrales en oud ijzer voor de staalfabriek van Henningsdorf.
Bij de voormalige DDR-werf in Oderberg ligt nu een prima jachthaven, waar we al eens gastvrij zijn ontvangen. Op de oever een oud raderpassagiersschip, dat als scheepvaartmuseum wordt gebruikt.
We keren en varen nu in westelijke richting en laten ons door het Hebewerk van NiederFinow (de lift) in nog geen 10 minuten, 36 meter omhoog brengen.
Met Poolse en Duitse schepen varen we vervolgens langs Oraniënburg naar Berlijn.
In Berlijn aangekomen varen we eerst over de rivier de Spree in oostelijke richting naar Köpenick en gaan verder naar Klein Venetië (bij ons noemen ze Giethoorn ook zo). Het is onvoorstelbaar zoveel meren als er zijn in dit gebied. Wanneer we vervolgens naar Berlijn varen, komen we over de Langesee waar nog altijd wedstrijden worden geroeid. De meest bekende waren die van de Olympische spelen in 1936. We varen op grote afstand langs het Regattatraject en de tribune.
Afmeren in hartje Berlijn
Bij het gebouw van de Nederlandse ambassade schutten we af (naar beneden) in de Mühlendammsluis, die niet ver van de Nicolaïkerk ligt. Dan meren we af in het hart van Berlijn, bij de Friedrichstrasse, waar een jachtensteiger is. Je bent hier in tien minuten lopen bij de Reichstag en nog eens 5 minuten verder, bij de Brandenburger Tor. We brengen een hele dag door in deze wereldstad, waar zoveel (wereld)geschiedenis ligt. We mogen niet langer dan 24 uur op dezelfde plek liggen en verplaatsen ons daarom naar de Charlottenufer op een paar honderd meter vanaf het paleis Charlottenburg.
De volgende dag gaan we richting Spandau en de Wannsee. Ook deze namen roepen herinneringen op aan de Tweede Wereldoorlog. Voorbij Spandau verbreedt de Havel zich tot een langgerekt meer, waar het in de weekenden geweldig druk is. Wanneer we de Grünewaldtoren naderen wordt de bemanning onrustig. Het verhaal gaat dat je, alleen wanneer je dwars door de toren kunt kijken, een neut mag nemen. Gek genoeg ging het schip de vorige keer ‘spontaan’ een rondje varen.
Spionnen uitruil
Onze eindbestemming is Potsdam. Maar eerst zien we nog het Pauweneiland en over stuurboord de Heilandskirche. We varen we onder de ‘spionnen-ruil-brug’ door. Deze Glienickerbrücke kwam in beeld wanneer Oost en West spionnen met elkaar uitruilden. Potsdam heeft de allures van Versailles, met het prachtige paleis Sans Souci. Een bezoek aan de Hollandse wijk hoort ook bij onze wandeling door de stad. Het was Frederik de Grote (Frits), die graag Nederlanders als arbeiders (weg- en waterbouw) wilde hebben. Hij liet op voorhand een complete wijk met klokgeveltjes en zelfs een Nederlands schooltje bouwen. Op de terugweg doen we nog plaatsen aan als Templin, Himmelpfort en Lychen. Allemaal rustige plaatsjes in een natuurrijke omgeving. Wanneer het goed gaat met de planning liggen we de laatste nacht in Rheinsberg. De volgende ochtend vroeg varen we terug naar de Marina.
Aanbevolen restaurants langs het water:
§ Bij de uitvaart van sluis Strasen ligt het Restaurant "Zum Löwen", met
terras aan het water. (tel. 0049(0)39828-20285).
§ Berlijn bij ligplaats Charlottenufer: Russisch Specialiteitenrestaurant
"SAMOWAR", direkt bij de Charlottenbrug. (tel. 0049(0)30-3414154).
§ Rheinsberg: Café Restaurant SEEPAVILLON, prachtig gelegen aan het meer,
naast het slot. (tel 0049(0)33931-2514).
Aanbevolen aanlegplaatsen Berlijn:
§ Marina Lanke aan de Havel, even zuid van Spandau aan de Havel (westoever)
§ Wassersportzentrum Berlin, ligt aan de Spree in Köpenick. Er is een ALDI
op het terrein!
§ Meteen achter de Mühlendammschleuse (hartje stad) en de museumhaven ligt één
van de 14 gratis afmeergelegenheden in de stad Berlijn. (Max. 24 uur).
§ Verder aanbevolen: de ligplaatsen, Spandau, Charlottenufer en die tussen
station Friedrichstrasse en het Reichstaggebouw.
Overige overnachtingshavens:
§ Verenigingshaven Oraniënburg. Wanneer deze vol is, kan men langs de nieuwe
kade gaan liggen. Winkels op 5 minuten lopen
§ Marina Oderberg (voormalige DDR-werf) bij poolse grens. Enorm veel ruimte
én 's morgens warme broodjes uit het clubhuis.
§ Aan het Finowkanaal: jachthaventje "Alte Mühle" in Schorfheide.
Winkels in Eberswalde: bij de Heegermühleschleusse (twee sluizen verderop
in oostelijke richting)
§ Potsdam, jachthaven in de Neustädter Havelbucht bij de Breiten
Strasse. Ook al weer overal dichtbij: de winkels, Paleis SANS'SOUCI en de oude
binnenstad, met z'n Holländerviertel!.
Wilt u ook eens een boot huren in dit prachtige gebied, ga dan naar www.keis.nl
